Nie chodzi o dostarczenie żelaznego, niepodważalnego zbioru zasad. Wydaje się, że w warunkach szybkiego tempa życia naszych czasów, cechujących się piorunującym rozwojem techniki i przemianami społecznymi, zasady zachowania też zmieniają się coraz szybciej. Wiele jednak dawniejszych wskazówek stanowi ich jądro. Zmiany otoczki zewnętrznej nie oznaczają utraty znaczenia taktu i ko-nieczności liczenia się z innymi.

Powstały w latach 90-tych internet, uważany przez wielu za środek komunikowania się w przyszłości, może służyć za dobry przykład. Użytkownicy tej sieci komputerowej, obejmującej niemal cały świat i początkowo przez nikogo nie kontrolowanej, zjednoczyli się określoną „netykietą”. Ten nowy wyraz został utworzony z „net” (sieć) i „etykieta” i oznacza zestaw pewnych zasad, dotyczących zachowania się, których należy przestrzegać podczas wymiany informacji w internecie.
Na zakończenie przypominamy raz jeszcze główny motyw przewodni tej książki, przedstawiony we wstępie. Nie chodzi o sztywne reguły ani nienaruszalną etykietę, ale o ciągłą gotowość do zmiany sposobu myślenia! „Mniej form, więcej taktu”, „Uprzejmość z sercem”. Z tymi wyjściowymi podstawowymi zasadami będzie można dostosować się do stale pojawiających się nowych realiów.

Podobnie trzeba się zachowywać wobec kolegi niepełnosprawnego. Tam, gdzie pomoc jest potrzebna i pożądana, oczywiście jej udzielamy. Nie narzucamy się jednak z nią, ani jej nie odmawiamy. Jeżeli kolega z pracy pozostanie w domu z powodu przeziębienia, inni nie muszą od razu składać mu wizyty. Z drugiej jednak strony, osobie samotnej mogą okazywać pomoc dobrzy znajomi lub koledzy, którzy zatroszczą się o nią nawet w błahej chorobie, przynosząc coś do jedzenia albo wykupując lekarstwa. Pracownik, który sobie „tylko” złamał rękę lub nogę, nie może przychodzić do pracy choćby ogólnie czuł się zupełnie dobrze. Na pewno ucieszyłby się z odwiedzin kolegów. W każdym przypadku uprzejmość nakazuje zapowiadanie odwiedzin i nieskładanie wizyty, gdy chory odmówi. Ostatecznie można sobie wyobrazić, że osoba chora jest nie tylko cierpiąca, ale często także wygląda niekorzystnie. Transakcje - doradztwo dla firm. Nie każdy lubi się pokazywać w takim stanie.  Nowi koledzy
Pracownik nowo zatrudniony w zakładzie jest trochę w podobnej sytuacji, jak gość na przyjęciu, który jako jedyny nie zna nikogo. Nie każdy potrafi sprostać takiej sytuacji, nie każdemu jest dana możliwość poradzenia sobie samodzielnie. Przewidujący przełożony zadba przede wszystkim o przedstawienie „nowego” koleżankom i kolegom. Zależnie od rodzaju i wielkości przedsiębiorstwa funkcji tej podejmuje się sam szef. Kto już od dawna pracuje w tej samej firmie, zna ją dobrze. Wskazane jest, aby jedna lub kilka takich osób ułatwiały nowo przybyłemu możliwie bezproblemowe wciągnięcie się do pracy. Oczywiście „nowy” powinien się stosować do rad i przyjmować pomoc. Jeżeli ktoś uważa, że wszystko wie sam najlepiej, może być szybko przez kolegów pozostawiony samemu sobie.

Zachowanie czystości i uszanowanie obecności innych są podstawowymi warunkami dobrego samopoczucia wszystkich, należących do każdej wspólnoty. Także przełożeni odpoczywają podczas przerwy lepiej, jeżeli się koncentrują na jedzeniu i nie muszą się zastanawiać, czy nie przeoczyli niechcący kogoś witającego ich. Jeżeli jedzenie odbiera się z okienka, dobrze jest czekanie w kolejce uznać za odpoczynek, a nie szarpać nerwów własnych i innych osób przepychaniem się. W kolejce nie ma osób uprzywilejowanych. Kto przyjdzie najpierw, ten je pierwszy. Śmieszny jest każdy, kto stara się zapewnić sobie lepsze miejsce, pędząc do kolejki. Nie wczuwa się w sytuację innych ten przełożony, który pozwala się obsługiwać w kantynie młodszym pracownikom. Dzieje się to przecież kosztem ich odpoczynku. Założenie, że kobiety są z natury rzeczy przeznaczone do obsługiwania, jest wielkim nieporozumieniem. Dobrze jest podczas wychodzenia ze stołówki pomagać innym w zabieraniu talerzy i sztućców.

Przede wszystkim trzeba sobie zawsze zdawać sprawę z tego, że nie każdy wyglądający obco, musi być cudzoziemcem. Wielu - zwłaszcza młodych ludzi - mimo innego koloru skóry i innego wyglądu, urodziło się tutaj i ma polskie obywatelstwo. Nie należy im się zatem żadne inne traktowanie niż pozostałym osobom. Przeciwnie, powinna się wzmocnić świadomość, że wszyscy — rodacy i cudzoziemcy, są przede wszystkim ludźmi współżyjącymi ze sobą. Każdy, kto śmieje się z trudności językowych innych, zapomina, że na wakacjach sam bywa w podobnej sytuacji i oczekuje wtedy pomocy i zrozumienia. Nie ma powodu do podśmiewania się z odmiennych zwyczajów dotyczących jedzenia. Trzeba zachować ostrożność i szacunek dla poczucia honoru i obyczajów innych narodowości. Zazdrość może mieć następstwo groźne dla życia. Zniewagi mogą prowadzić do niebezpiecznych sytuacji. Podobnie przykre skutki miewa odzywanie się „ty” do niektórych cudzoziemskich pracowników lub ich żon, jeżeli nie jesteśmy z nimi na stopie przyjacielskiej.

Jeżeli nawet młodzi pracownicy z zagranicy mówią po polsku, nie znaczy to, że myślą tak samo, jak my. Wpływ rodziny trwa długo, a religia, obyczaje i zwyczaje, podobnie jak mentalność, mogą różnić się zupełnie od naszych. Pracownice z zagranicy często są zatrudnione w jakimś przedsiębiorstwie po raz pierwszy w życiu. Dlatego nie nawykły one do wielu rzeczy. Powinni to brać pod uwagę nie tylko koledzy mężczyźni. Natarczywość i brak szacunku miewają często bardzo ciężkie skutki. Pracownica z zagranicy bywa bardzo wrażliwa i nieraz ma silnie rozwinięte poczucie dumy. Islam wymaga od kobiet noszenia welonu albo chustki na głowie („czador”). Żądanie, aby zdjęły te zasłony, oznaczałoby dla nich naruszenie nakazu religijnego.

Przybycie punktualne jest oczywiste. Trzeba się też upewnić, jak najłatwiej trafić na miejsce spotkania. Spóźnienie zawsze robi złe wrażenie, choćby wynikało z wyboru niewłaściwego środka lokomocji albo trudności z odnalezieniem ulicy. Lepiej przyjść pół godziny wcześniej i poczekać gdzieś do umówionej godziny, niż zjawić się za późno. Ubranie musi być porządne. Unikać wszelkich ekstrawagancji! Często partner rozmowy jest człowiekiem starszym albo mającym bardziej konserwatywne poglądy na to, jak powinien być ubrany przedstawiający się kandydat. Tak więc dżinsy mogą być praktyczne podczas pracy, ale nie nadają się na spotkanie zapoznawcze!

Jeżeli z rzeczywiście ważnych powodów nie można się stawić na spotkanie w ustalonym terminie, trzeba zatelefonować odpowiednio wcześniej. Każdy okaże zrozumienie, że kandydat nie może się zgłosić i prosi o nowy termin. Ważne jest przygotowanie się do rozmowy. Na tak ważne spotkanie trzeba się przygotować! Opłaca się np. dowiedzieć czegoś o nowym pracodawcy, aby zadawać właściwe pytania. Poza tym zbieranie szczególików dotyczących szefa robi dobre wrażenie i świadczy o zainteresowaniu.

Niektóre osoby są „nocnymi markami” i rozmawiają chętniej po północy niż po południu. Kiedy istniał tylko jeden program telewizyjny i cały naród zasiadał przed telewizorem, gdy nadawano wiadomości, telefonowanie w tym czasie oceniano jako niegrzeczne. Obecnie uważa się to za przesadę, bo podaż informacji jest tak duża, że każdy może dowiedzieć się w dowolnym czasie i na dowolnym kanale o bieżących wydarzeniach. W każdym przypadku i o każdej porze telefonujący powinien zapytać, czy nie przeszkadzam i ze zrozumieniem przyjąć odpowiedź, że rzeczywiście tak jest. Odwrotnie, nie jest nieuprzejmością, jeśli się odpowie, że w tym momencie nie ma się czasu na rozmowę. Trzeba natomiast zapewnić, że zadzwoni się samemu, jak tylko będzie to możliwe. Telefonujący zgłasza się mniej więcej tak: „Tu mówi Witkowski, dzień dobry” wypada to lepiej niż „halo”. Odbierający telefon może podać swoje imię i nazwisko, a przypadkowy gość, który podnosi słuchawkę, powiedzieć „Tu mieszkanie państwa Lipińskich”.

Obecnie uważa się, że wystarczy odpowiadać na sygnał tylko „halo”, albo „słucham”. W ten sposób można łatwiej pozbyć się niepożądanych rozmówców, a włamywacz pozostałby nieświadomy, czy właściciele mieszkania są w domu, czy nie. Jeżeli się chce, aby kogoś poproszono, wypada powiedzieć „dzień dobry pani, moje nazwisko Iksiński, chciałbym rozmawiać z panem Igrekowskim”. Życzenia telefonicznie składa się tylko przyjaciołom i bardzo dobrym znajomym. Kotły i pompy sklep internetowy. Ktoś, kto nosi często występujące nazwisko, unika pomylenia go, jeżeli przedstawia się także imieniem. Jest to szczególnie ważne podczas załatwiania interesów.

List kondolencyjny pisze się na papierze białym albo kremowym. Listy i karty z czarną obwódką wysyła się jedynie z domu żałoby.
Ktoś, kto chciałby napisać tylko parę słów, może to zrobić na białym kartoniku (nie na pocztówce!) z odpowiednią kopertą. W każdym przypadku pisze się przede wszystkim natychmiast, a nie po upływie tygodni, a po wtóre, jeśli to możliwe, odręcznie (jedynie wyjątkowo na maszynie lub komputerze), po trzecie ciemnoniebieskim albo czarnym atramentem lub długopisem. Im mniej się było związanym ze zmarłym, tym prościej trzeba się wyrażać. W każdym przypadku trzeba się wystrzegać napuszonego stylu i fałszywego patosu. Piszący do osoby pogrążonej w żałobie powinien wyrazić swój żal. Pocztówki i widokówki nadają się jedynie do korespondencji, nie wymagającej dyskrecji. Zwrotu wstępnego można nie używać, ma on jednak charakter grzecznościowy i dlatego jest godny polecenia. Na przykład można napisać mniej więcej tak: Z wakacji w przepięknej Krynicy serdeczne pozdrowienia przesyła Szanownemu Panu, zawsze życzliwy…
Już wyglądem zewnętrznym warto podkreślić różnice między listem prywatnym a urzędowym, zwłaszcza teraz, gdy listy osobiste do przyjaciół i znajomych pisuje się na maszynie albo komputerze.

W korespondencji prywatnej nie powtarza się adresu odbiorcy w samym liście, ani nie umieszcza się tam numeru. Przeczy to bowiem charakterowi osobistej lub poufnej rozmowy, jaką ten list zastępuje. W złym guście są frazesy albo zwroty typowo biurowe, np. „Potwierdzam odbiór Twojego pisma z…”. Ktoś, kto otrzymuje mnóstwo listów urzędowych, dozna miłego uczucia otworzywszy list prywatny, któremu znajoma ręka nadała cechy indywidualności. Perfumy i kosmetyki Paco Rabanne. Współczesny styl pisania listów nie dotarł jeszcze do wszystkich biur i przedsiębiorstw. Niemniej jednak pisemne lub osobiste porozumiewanie się między firmami a klientami jest obecnie znacznie z sercem, swobodniejsze i bardziej naturalne niż kiedyś.
Jak jednak powinien odpowiadać na korespondencję handlową ktoś, kto nie ma w tym doświadczenia? Tak zwana polszczyzna kupiecka ustępuje miejsca stylowi, którego głównymi cechami są: jasność, rzeczowość i naturalna uprzejmość. Trzeba sobie zdawać sprawę z tego, że odbiorca szybciej zareaguje na krótki list niż na tasiemcowe pismo.

1. Przygotować się do rozmowy. Jeżeli się tylko da, zawczasu zebrać informacje o pracodawcy.
2. Zadbać o właściwe ubranie i fryzurę.
3. Zabrać ze sobą oryginały świadectw i innych załączników, które mogą być przedmiotem zainteresowania.
4. Zjawić się na spotkanie punktualnie.
5. Usiąść dopiero po zaproszeniu i na wszelki wypadek odmówić zapalenia papierosa.
6. Podczas zwracania się nie używać tytułu (z wyjątkiem tytułu doktora lub profesora). A więc nie „panie dyrektorze”, ale „proszę pana”.
7. Wtrącać pytania, bo ujawniają one zainteresowanie, ale nie wpadać w słowo ewentualnemu pracodawcy.
8. Zaniechać krytykowania ostatniego miejsca pracy lub poprzednich przełożonych.
9. Spokojnie korzystać z własnych notatek. Nic bardziej nie denerwuje, niż zapomnienie zadania ważnych pytań.
10. Nie wchodzić za bardzo w szczegóły, kiedy się wie, że czekają inni kandydaci.
Witanie się i pozdrawianie
Kto pozdrawia pierwszy? Mężczyzna kobietę, młodszy starszego… to czyta się wszędzie i ważne jest to ciągle. W zakładzie pracy bywa jednak odmiennie.