O dobrych manierach » Człowiek wobec człowieka

Tolerancja wobec innych

admin — Tue, 02 Feb 2010 15:31:41 +0000

Zrozumienie i gotowość do tolerancji wobec zagranicznych współpracowników i kolegów ułatwia współpracę, jeżeli nawet wielu rzeczy się nie pojmuje. Integracja z nami nie oznacza pełnego przystosowania się i rezygnacji ze wszystkiego, do czego cudzoziemiec był przyzwyczajony u siebie.
Naczelnym obowiązkiem wobec nich jest okazywanie cierpliwości i wyrozumiałości. Trzeba zadać sobie trud zaznajomienia ich z miejscem pracy i nie okazywać zniecierpliwienia, gdy nie od razu wszystko rozumieją, ze względu na trudności językowe albo na to, że ta praca jest dla nich czymś nowym. Jeżeli w wolnym czasie spotkamy na ulicy kolegę z zagranicy, trzeba go oczywiście pozdrowić. Powinniśmy zdawać sobie sprawę z tego, że w innych krajach to powitanie może wyglądać inaczej. Jeżeli nie wita się on najpierw z żoną Polaka, to postępuje on tak dlatego, że widocznie u nich nie ma zwyczaju pozdrawiania kobiety jako pierwszej. Dopatrywanie się w tym gruboskórności i prostactwa powinno nam przyjść do głowy dopiero na ostatnim miejscu. Odwrotnie, możemy oczekiwać niechęci niektórych cudzoziemców, jeżeli popełnimy wielkie faux pas witając najpierw ich żony, córki albo siostry. Markowe baterie łazienkowe. Można by w ten sposób ciężko obrazić ich honor.
Z tych przykładów wynika jasno, jak ważne jest rozmawianie na ten temat z obcymi, znajdującymi się stale przy nas lub pracującymi razem z nami. Powtarzająca się wymiana myśli, która zaczyna się od słów: „Jak trzeba się u Was zachować, gdy…?”, albo „Jak to jest w pana kraju…?”, może zapobiec wielu komplikacjom.

Turyści za granicą

admin — Fri, 29 Jan 2010 09:47:11 +0000

Jadąc zagranicę, oczekujemy uprzejmego i przyjaznego potraktowania tam. Tego samego spodziewa się u nas przybysz z innego kraju, czy to turysta, czy ktoś inny. Cudzoziemiec, proszący o pomoc albo w sposób oczywisty jej potrzebujący, musi ją otrzymać, jeżeli jesteśmy w stanie temu sprostać. Kiedy cudzoziemiec prosi nas po polsku o jakąś informację, powinniśmy jej udzielić jasno, wyraźną i prostą polszczyzną. Nie wypada posługiwać się językiem prymitywnym („Ty iść najpierw w lewo, potem pójść prosto…”), ani przez natychmiastowe przejście na jakiś język obcy zlekceważyć jego staranie o wypowiedzenie się w naszym języku.
Często z czystej bezmyślności, błędy takie popełniają nawet ludzie wykształceni.

Prosimy wziąć sobie do serca następujące rady.
1.    Mówić w Polsce do cudzoziemca, niezależnie od jego pochodzenia i koloru skóry, poprawną, prostą i wyraźnie wypowiedzianą polszczyzną.
2.    Uprzytomnić sobie, że cudzoziemiec starał się nauczyć naszego języka albo ma to dopiero przed sobą. Trzeba mu dać przykład i pomóc prawidłową wymową.
3.    Nie obezwładniać obcokrajowca własną znajomością języka. Trzeba uszanować jego staranie porozumienia się po polsku. Przejście na znany sobie, często używany język obcy proponuje się wtedy, kiedy już jest oczywiste, że rozmowa po polsku skończy się fiaskiem.
4.    Jeżeli nie mówi się żadnym językiem obcym i zorientuje się, że obcokrajowiec nic nie rozumie, nie trzeba mówić głośniej. Nasz gość nie ma prawdopodobnie wady słuchu! Proszę dobierać inne wyrazy i pojęcia, mówić wolniej i wyraźniej. Warto poprosić o pomoc innych, którzy mogą znać obce języki.
5.    Jeżeli cudzoziemiec zwraca się per „ty”, nie należy tego w żadnym razie robić wobec niego! To „ty” nie jest wyrazem braku szacunku z jego strony. Język polski ma uzasadnioną opinię bardzo skomplikowanego, a początkujący nie może jeszcze znać wszystkiego!
6.    O wojnie, cudzie gospodarc/ym, zjednoczonej Europie, polityce polskiej, pomocy ekonomicznej i zatrudnieniu cudzoziemców można mówić jedynie w odpowiedzi na konkretne pytania.
7.    Nie należy uogólniać osobistych sądów. Trzeba pomyśleć, że obcemu można się wydać Polakiem reprezentującym negatywne cechy wszystkich Polaków.
Cudzoziemiec gościem w naszym domu

Zaufanie wobec innych

admin — Mon, 11 Jan 2010 16:36:06 +0000

Liczenie się z innymi i zaufanie
1. Przyczyny choroby podlegają tajemnicy lekarskiej. Każdy, kto się dowie o chorobie kolegi, powinien rozpoznanie zachować dla siebie.
2.    Wypowiedzi, które mogą zaszkodzić opinii firmy, jej właścicielom albo koleżankom i kolegom, wszelkie plotki zawsze obracają się przeciwko temu, kto je rozpowszechnia.
3.    Każdy powinien być bardzo nieufny wobec tych koleżanek i kolegów, którzy w największym sekrecie wypowiadają się na temat innych współpracowników i przełożonych niekorzystnie.
4.    Higiena osobista i czyste ubranie nie są jedynie zaleceniami na własny użytek, ale także przejawem liczenia się z koleżankami, kolegami i klientami.
5.    Na wspólne posiłki nie należy przynosić produktów silnie woniejących.
6.    Nietaktowne jest przechwalanie się przed młodszymi, jeszcze niedoświadczonymi współpracownikami swymi lepszymi kwalifikacjami lub wyższą pensją. Nikt nie może zapominać, że on też kiedyś zaczynał i dlatego powinien się starać ułatwiać nowemu koledze zżycie się z miejscem pracy.
7.    Nawet uzasadnionych zarzutów nie może czynić komuś przełożony w obecności innych pracowników.
8.    Nikt, nawet żaden z przełożonych, nie może grzebać w skoroszytach jakiegoś pracownika podczas jego nieobecności. Może do tego zmusić jedynie szczególna sytuacja, np. choroba pracownika, kiedy są właśnie potrzebne dokumenty do załatwienia jakiejś sprawy. W takich przypadkach powinien się przy tym znaleźć przynajmniej jeden świadek. To samo odnosi się do szafki na ubrania i wszystkich zamykanych szaf, półek lub skrzynek na narzędzia, przeznaczonych do użytku osobistego.

Rozmowa z cudzoziemcem

admin — Wed, 06 Jan 2010 10:30:10 +0000

Jako gospodarze musimy się zastanowić, zanim coś powiemy lub zrobimy, jak można się przyczynić do tego, aby w naszym kraju gość czuł się równie dobrze, jak w naszym domu. Pozwólcie, aby nasz kraj i to, co ma on do zaofiarowania obcemu, działały na niego pozytywnie. Niech jednak zachowa dumę z osiągnięć własnego kraju, dzięki którym mógł odwiedzić nasz. Ale uwaga - fałszywie przedstawiane dobre cechy własne i chęć dogodzenia gościowi mogą łatwo spowodować niezręczną sytuację. Jak powiedzieliśmy, gość powinien czuć się dobrze. Panuje dość powszechne mniemanie, że cudzoziemiec ma się czuć u nas „jak w domu” i wobec tego należy podać mu jego rodzimy przysmak.
Można sobie łatwo wyobrazić, jak „typowo” wypada np. zupa z węgorza, doprawiana w sposób właściwy jedynie sycylijskiej kucharce przyprawami dostępnymi właśnie tylko tam, i jak „ucieszy” się Sycylijczyk jedząc taką specjalność swojego kraju.
Może jednak zdarzyć się i coś odwrotnego. Zanim poczęstuje się cudzoziemca przysmakiem naszej kuchni, trzeba zawsze zapytać go, czy zechce go spróbować i nie obrażać się, gdy odmówi. Należy postawić siebie w jego sytuacji: czy chętnie jedlibyśmy pieczone ter- mity albo kawałek tłustego, wielbłądziego ogona?
Zanim cudzoziemca zaprosi się do stołu, powinno się go zapytać, czy można go poczęstować jedzeniem zaplanowanym, czy też wolałby coś innego. W żadnym przypadku nie nalega się, aby gość, zwłaszcza zagraniczny, czegoś próbował. Trzeba sobie uzmysłowić, że wiele krajów ma związane z religią przepisy dotyczące kuchni. Głęboko wierzący muzułmanie nie mogą jeść wieprzowiny, wielu Hindusów jest ścisłymi wegetarianami. Naleganie i przymuszanie ich byłoby więcej niż nieuprzejme. Teraz, jak i kiedyś, sami szanujemy i uznajemy to, że katolik nie jada mięsa w piątki.

Całowanie na przywitanie

admin — Wed, 02 Dec 2009 21:36:28 +0000

Całowanie w rękę ma jeszcze zwolenników zarówno wśród kobiet, jak mężczyzn. Młodzi ludzie jednak przeważnie odrzucają je zdecydowanie. Jedni uważają je za zwyczaj przestarzały, inni natomiast za elegancką formę przywitania.

W wydanym zaledwie 20 lat temu podręczniku dobrych manier czytamy: „Nie wszędzie jest przyjęte całowanie w rękę”. Trzeba jednak kierować się tu okolicznościami, w jakich się człowiek znajduje, np. w sali balowej albo na dużych przyjęciach. Trzeba też koniecznie pamiętać, że w rękę całuje się tylko mężatki. Jeżeli wita się jakąś panią pocałunkiem w rękę, wszystkie mężatki w tym towarzystwie, które to widziały, mogłyby oczekiwać powitania w tej samej formie.

Według tych zaleceń 20-letnia mężatka miałaby prawo oczekiwać pocałowania w rękę, ale nie niezamężna 40-letnia pani profesor. To, że ta zasada nie jest aktualna, dostrzega się nawet w kręgach, w których hołduje się nadal zwyczajowi całowania w rękę.
Zachował się on przede wszystkim przy spotkaniach towarzyskich; ważne jest prawidłowe wykonanie tego gestu. Do pocałunku mężczyzna skłania się, pochylając się nad rękę kobiety.

Coś więcej niż uścisk dłoni: wzięcie w ramiona, braterski pocałunek Jest to w pierwszym rzędzie uścisk (tzw. akolada), niegdyś uroczyste wzięcie w ramiona, jakim był przyjmowany nowicjusz do zakonu rycerskiego. Obecnie jest to rodzaj powitania przyjaciół i znajomych w serdeczny sposób.

Widuje się to często między dwiema paniami albo między panią a panem, a rzadziej między mężczyznami. Wśród nich spotyka się raczej serdeczne powitanie polegające na podaniu sobie prawej ręki i położenie lewej na ramieniu witanego albo poklepanie mu barku lub ramienia.

W policzek całuje się tylko w wyjątkowych przypadkach. Panie wiedzą dlaczego. Zazwyczaj bowiem malują wargi, a ponieważ nie ma jeszcze naprawdę niezmywalnych szminek, przykładają tylko policzek do policzka. Uścisków nie stosuje się w odniesieniu do osób całkiem obcych oraz w miejscu pracy.

Zwyczaj uścisku z pocałunkiem sięga początków chrześcijaństwa. Uważa się, że powstał on, gdy chrześcijanie witali się bez słów, aby nie zwracać na siebie uwagi prześladowców.

Z ludźmi na “ty”

admin — Wed, 25 Nov 2009 20:50:50 +0000

Nie ulega wątpliwości, że dla wielu ludzi zwrot „ty” jest oznaką sympatii i więzi, dlatego też chętnie zrezygnowaliby z „pana” na rzecz „ty”. Ale jak? Kto ma zaproponować tę zmianę? W dawnych czasach kobieta, która zaproponowałaby mężczyźnie przejście na „ty”, byłaby towarzysko skończona. Obecnie od dawna nie patrzy się na to tak rygorystycznie. Inicjatywa może wyjść od przedstawiciela każdej z płci. Jeśli w grę nie wchodzi rzeczywiście bardzo duża różnica wieku, nie musi tego kroku dokonać bezwarunkowo starszy. Znacznie ważniejsza jest wewnętrzna gotowość, a tę muszą przejawiać obie strony. Ukazuje się ona na przykład w ten spo-sób, że któremuś partnerowi już się to „ty” mimochodem wyrwało. Gdyby to wyraźnie poirytowało partnera, nie należy proponować przejścia na „ty”, ale raczej starać się nie powtórzyć niezręczności. Z drugiej strony stałoby się dobrze, gdyby to mimowolne „ty” posłużyło za pretekst do doprowadzenia sprawy do końca, gdyby partner podchwycił okazję i powiedział: „Zostańmy zatem przy ty”. W każdym przypadku nie jest źle ten krok przedtem dobrze rozważyć.

Może się zdarzyć, że w określonym kręgu, np. na kursie w szkole wyższej, w drużynie sportowej albo w zgrupowaniu wakacyjnym przyjmuje się, że wszyscy są na „ty”. Wtedy nie można się wyłączyć. Niemniej jednak sytuacja w obrębie kursu i poza nim, to dwie różne rzeczy. Kiedy opuściło się salę wykładową, kiedy skończył się kurs narciarski albo minęły ferie, można wrócić do uprzedniego dystansu we wzajemnych stosunkach.

Angielskie you wcale nie znaczy „ty”, jak to się często błędnie uważa. Właściwe „ty”, po angielsku thou (z odpowiednimi formami deklinacyjnymi thee, thine, thy), było w języku staroangielskim normalnym składnikiem mowy. W średnioangielskim zmieniło się to na rzecz: ye, you, your, yours, które odpowiadają polskim: „pan, pana, pański”, a nie „ty, ciebie, twój”. Starsze formy znajdują się u Szekspira i w nowoangielskim przekładzie Biblii. Tylko jednak członkowie wspólnoty religijnej kwakrów używają ich jeszcze między sobą. Brytyjczycy też są dalecy od tego, żeby sobie powszechnie mówić „ty”; postępuje się właściwie, np. jako turysta, gdy bierze się do serca brytyjską zasadę uprzejmości numer jeden: „lepiej dystansu trochę za wiele niż za mało”.

Inaczej podchodzą do tego Włosi, którzy też uznają różnicę między tu (ty) a lei (pan). Częstą propozycją jest: Diamoci del tu, czyli dosłownie: „dajmy sobie ty”. Nikt we Włoszech nie gorszy się pożegnaniem Arrwederci (końcówka ci oznacza „nas”), które właściwie powinno być zastrzeżone jedynie dla zwolenników „ty”. Z osobą, z którą się jest na „pan”, powinno się żegnać, mówiąc ArrivederLa. Podobnie zaskakujące, przestarzałe i przesadnie formalne byłoby we Włoszech, gdyby w jakiejś zbiorowości mówiło się per „pan”, a nie „wy, was”.

Rzut oka na bliższą historię

admin — Sun, 22 Nov 2009 20:47:20 +0000

Po II. wojnie światowej w stosunkach międzyludzkich najpierw pojawiła się tendencja do ucieczki od „ty”. Zmieniło się to po tzw. rewolucji roku 1968. Wtedy powszechnie zwracano się do siebie przez „ty”, przynajmniej wśród ludzi młodych; doszło nawet do swoistego przymusu używania tego zwrotu. Oznaczało to nie tyle zażyłość, ile raczej przynależność do kręgu myślących po nowemu. Z obawy, aby nie być wziętym za reakcjonistę, niejeden używał dobitnie „ty” wobec ludzi, z którymi nic go nie łączyło.

W latach siedemdziesiątych moda ta trochę przygasła, rzadziej zwracano się przez „ty” i łatwiej uznawano, że ktoś się nie kwapił „tykaniem”. Trwało to właściwie aż do dziś. Ankieta, przeprowadzona w grudniu 1993 roku (oczywiście w Niemczech), ujawniła, że większości 14-19-latków jest obojętne jak się do nich zwracają, ale w tej grupie znajduje się pewna liczba takich, którym mówienie per „ty” nie sprawia przyjemności. W przedziale między 20 a 49 rokiem życia również znajduje się dzisiaj stosunkowo liczna grupa osób (49%), którym jest wszystko jedno, czy ich rówieśnicy zwracają się do nich przez „ty”. Dopiero w przedziale wieku powyżej 50 lat wyraźnie wzrasta liczba tych, którzy nie lubią, gdy obcy bez zapytania mówią im „ty”. Natomiast połowa osób, które teraz przekroczyły 65 lat uważa zwracanie się do nich przez obcych „ty” za duży nietakt.

Dzisiaj wielu ludziom zwracanie się przez „ty” przychodzi łatwiej niż dawniej. Wyraźnie jednak rozróżnia się mówienie „ty” od pierwszego razu i przejście od „pana” do „ty” po nieco bliższym poznaniu się.

Na koniec, nie można z tendencji wynikających z ankiet wysnuwać fałszywych wniosków. Najnowsze powiedzenie młodych ludzi brzmi jakoby tak: „Rozumiemy się tak dobrze, że możemy sobie wzajemnie mówić „pan”.

Oczywiście można przyjąć, że zawsze „ty” oznacza bliski związek. Simone de Beauvoir i Jean-Paul Sartre jednak, tworzący jedną z najsłynniejszych par tego stulecia, zwracali się do siebie do końca przez „pani” i „pan”.

Ty - Pan/Pani - Ty

admin — Thu, 12 Nov 2009 12:16:57 +0000

Tym najwyraźniej różni się zachowanie dorosłych od zachowania dzieci? Tym, że dorośli zachowują wobec siebie większy dystans. Wyrazem tego jest zwracanie się do siebie „pan”, „pani”. Dlatego też zwrócenie się do młodego człowieka „panie” zamiast „ty” jest dla niego swoistą maturą.

Pewnego dnia każdy przestaje być dzieckiem, jeden wcześniej, inny później, zwykle w wieku 14-16 lat. Trzeba się wtedy przygotować do wejścia w świat dorosłych.

Zarówno młoda kobieta, jak i młody mężczyzna powinni sobie uświadomić takie przekroczenie niewidocznego progu. Wielu rodziców podkreśla wejście młodych w ten nowy etap życia, zwracając się do przyjaciółek i przyjaciół swoich dzieci przez „pani”, „pan”, dodając często imię przez pamięć poufałości z okresu dzieciństwa (patrz: rozdział poprzedni).

Obecnie jednak narasta zupełnie odwrotna tendencja. Zamiast używać zwrotu „pani”, „pan” wobec przyjaciół i przyjaciółek dorastających dzieci, rodzice proszą młodych ludzi, by do nich właśnie zwracali się „ty” i po imieniu.

W każdym przypadku „ty” używa się dzisiaj częściej i łatwiej, niż jeszcze przed niewielu laty, na przykład między kolegami w pracy. Nie oznacza to jednak, że formy zostały uproszczone.

„Ty” oznacza dzisiaj pewną przynależność grupową. Młodzi ludzie używają tego zwrotu między sobą do wieku lat dwudziestukilku (także wtedy, gdy widzą się po raz pierwszy i nie znali ze szkoły), mając wyraźne wyczucie, komu się to „ty” należy. Ktoś, w sposób oczywisty nie należący do tej grupy, nie ma prawa równać się z nimi i też się zwracać przez „ty”. Ta przynależność grupowa nie musi bezwarunkowo polegać na wieku. Rodzice przyjaciół i przyjaciółek, nawet młodzi wiekiem, mogą być uważani za „stare próchno”, albo nawet „wapniaki”, z którymi bycie na „ty” nie stanowi „szpanu”.