Nie chodzi o dostarczenie żelaznego, niepodważalnego zbioru zasad. Wydaje się, że w warunkach szybkiego tempa życia naszych czasów, cechujących się piorunującym rozwojem techniki i przemianami społecznymi, zasady zachowania też zmieniają się coraz szybciej. Wiele jednak dawniejszych wskazówek stanowi ich jądro. Zmiany otoczki zewnętrznej nie oznaczają utraty znaczenia taktu i ko-nieczności liczenia się z innymi.

Powstały w latach 90-tych internet, uważany przez wielu za środek komunikowania się w przyszłości, może służyć za dobry przykład. Użytkownicy tej sieci komputerowej, obejmującej niemal cały świat i początkowo przez nikogo nie kontrolowanej, zjednoczyli się określoną „netykietą”. Ten nowy wyraz został utworzony z „net” (sieć) i „etykieta” i oznacza zestaw pewnych zasad, dotyczących zachowania się, których należy przestrzegać podczas wymiany informacji w internecie.
Na zakończenie przypominamy raz jeszcze główny motyw przewodni tej książki, przedstawiony we wstępie. Nie chodzi o sztywne reguły ani nienaruszalną etykietę, ale o ciągłą gotowość do zmiany sposobu myślenia! „Mniej form, więcej taktu”, „Uprzejmość z sercem”. Z tymi wyjściowymi podstawowymi zasadami będzie można dostosować się do stale pojawiających się nowych realiów.

Podobnie trzeba się zachowywać wobec kolegi niepełnosprawnego. Tam, gdzie pomoc jest potrzebna i pożądana, oczywiście jej udzielamy. Nie narzucamy się jednak z nią, ani jej nie odmawiamy. Jeżeli kolega z pracy pozostanie w domu z powodu przeziębienia, inni nie muszą od razu składać mu wizyty. Z drugiej jednak strony, osobie samotnej mogą okazywać pomoc dobrzy znajomi lub koledzy, którzy zatroszczą się o nią nawet w błahej chorobie, przynosząc coś do jedzenia albo wykupując lekarstwa. Pracownik, który sobie „tylko” złamał rękę lub nogę, nie może przychodzić do pracy choćby ogólnie czuł się zupełnie dobrze. Na pewno ucieszyłby się z odwiedzin kolegów. W każdym przypadku uprzejmość nakazuje zapowiadanie odwiedzin i nieskładanie wizyty, gdy chory odmówi. Ostatecznie można sobie wyobrazić, że osoba chora jest nie tylko cierpiąca, ale często także wygląda niekorzystnie. Transakcje – doradztwo dla firm. Nie każdy lubi się pokazywać w takim stanie.  Nowi koledzy
Pracownik nowo zatrudniony w zakładzie jest trochę w podobnej sytuacji, jak gość na przyjęciu, który jako jedyny nie zna nikogo. Nie każdy potrafi sprostać takiej sytuacji, nie każdemu jest dana możliwość poradzenia sobie samodzielnie. Przewidujący przełożony zadba przede wszystkim o przedstawienie „nowego” koleżankom i kolegom. Zależnie od rodzaju i wielkości przedsiębiorstwa funkcji tej podejmuje się sam szef. Kto już od dawna pracuje w tej samej firmie, zna ją dobrze. Wskazane jest, aby jedna lub kilka takich osób ułatwiały nowo przybyłemu możliwie bezproblemowe wciągnięcie się do pracy. Oczywiście „nowy” powinien się stosować do rad i przyjmować pomoc. Jeżeli ktoś uważa, że wszystko wie sam najlepiej, może być szybko przez kolegów pozostawiony samemu sobie.

Zachowanie czystości i uszanowanie obecności innych są podstawowymi warunkami dobrego samopoczucia wszystkich, należących do każdej wspólnoty. Także przełożeni odpoczywają podczas przerwy lepiej, jeżeli się koncentrują na jedzeniu i nie muszą się zastanawiać, czy nie przeoczyli niechcący kogoś witającego ich. Jeżeli jedzenie odbiera się z okienka, dobrze jest czekanie w kolejce uznać za odpoczynek, a nie szarpać nerwów własnych i innych osób przepychaniem się. W kolejce nie ma osób uprzywilejowanych. Kto przyjdzie najpierw, ten je pierwszy. Śmieszny jest każdy, kto stara się zapewnić sobie lepsze miejsce, pędząc do kolejki. Nie wczuwa się w sytuację innych ten przełożony, który pozwala się obsługiwać w kantynie młodszym pracownikom. Dzieje się to przecież kosztem ich odpoczynku. Założenie, że kobiety są z natury rzeczy przeznaczone do obsługiwania, jest wielkim nieporozumieniem. Dobrze jest podczas wychodzenia ze stołówki pomagać innym w zabieraniu talerzy i sztućców.

Przede wszystkim trzeba sobie zawsze zdawać sprawę z tego, że nie każdy wyglądający obco, musi być cudzoziemcem. Wielu – zwłaszcza młodych ludzi – mimo innego koloru skóry i innego wyglądu, urodziło się tutaj i ma polskie obywatelstwo. Nie należy im się zatem żadne inne traktowanie niż pozostałym osobom. Przeciwnie, powinna się wzmocnić świadomość, że wszyscy — rodacy i cudzoziemcy, są przede wszystkim ludźmi współżyjącymi ze sobą. Każdy, kto śmieje się z trudności językowych innych, zapomina, że na wakacjach sam bywa w podobnej sytuacji i oczekuje wtedy pomocy i zrozumienia. Nie ma powodu do podśmiewania się z odmiennych zwyczajów dotyczących jedzenia. Trzeba zachować ostrożność i szacunek dla poczucia honoru i obyczajów innych narodowości. Zazdrość może mieć następstwo groźne dla życia. Zniewagi mogą prowadzić do niebezpiecznych sytuacji. Podobnie przykre skutki miewa odzywanie się „ty” do niektórych cudzoziemskich pracowników lub ich żon, jeżeli nie jesteśmy z nimi na stopie przyjacielskiej.

Jeżeli nawet młodzi pracownicy z zagranicy mówią po polsku, nie znaczy to, że myślą tak samo, jak my. Wpływ rodziny trwa długo, a religia, obyczaje i zwyczaje, podobnie jak mentalność, mogą różnić się zupełnie od naszych. Pracownice z zagranicy często są zatrudnione w jakimś przedsiębiorstwie po raz pierwszy w życiu. Dlatego nie nawykły one do wielu rzeczy. Powinni to brać pod uwagę nie tylko koledzy mężczyźni. Natarczywość i brak szacunku miewają często bardzo ciężkie skutki. Pracownica z zagranicy bywa bardzo wrażliwa i nieraz ma silnie rozwinięte poczucie dumy. Islam wymaga od kobiet noszenia welonu albo chustki na głowie („czador”). Żądanie, aby zdjęły te zasłony, oznaczałoby dla nich naruszenie nakazu religijnego.

Przybycie punktualne jest oczywiste. Trzeba się też upewnić, jak najłatwiej trafić na miejsce spotkania. Spóźnienie zawsze robi złe wrażenie, choćby wynikało z wyboru niewłaściwego środka lokomocji albo trudności z odnalezieniem ulicy. Lepiej przyjść pół godziny wcześniej i poczekać gdzieś do umówionej godziny, niż zjawić się za późno. Ubranie musi być porządne. Unikać wszelkich ekstrawagancji! Często partner rozmowy jest człowiekiem starszym albo mającym bardziej konserwatywne poglądy na to, jak powinien być ubrany przedstawiający się kandydat. Tak więc dżinsy mogą być praktyczne podczas pracy, ale nie nadają się na spotkanie zapoznawcze!

Jeżeli z rzeczywiście ważnych powodów nie można się stawić na spotkanie w ustalonym terminie, trzeba zatelefonować odpowiednio wcześniej. Każdy okaże zrozumienie, że kandydat nie może się zgłosić i prosi o nowy termin. Ważne jest przygotowanie się do rozmowy. Na tak ważne spotkanie trzeba się przygotować! Opłaca się np. dowiedzieć czegoś o nowym pracodawcy, aby zadawać właściwe pytania. Poza tym zbieranie szczególików dotyczących szefa robi dobre wrażenie i świadczy o zainteresowaniu.

1. Przygotować się do rozmowy. Jeżeli się tylko da, zawczasu zebrać informacje o pracodawcy.
2. Zadbać o właściwe ubranie i fryzurę.
3. Zabrać ze sobą oryginały świadectw i innych załączników, które mogą być przedmiotem zainteresowania.
4. Zjawić się na spotkanie punktualnie.
5. Usiąść dopiero po zaproszeniu i na wszelki wypadek odmówić zapalenia papierosa.
6. Podczas zwracania się nie używać tytułu (z wyjątkiem tytułu doktora lub profesora). A więc nie „panie dyrektorze”, ale „proszę pana”.
7. Wtrącać pytania, bo ujawniają one zainteresowanie, ale nie wpadać w słowo ewentualnemu pracodawcy.
8. Zaniechać krytykowania ostatniego miejsca pracy lub poprzednich przełożonych.
9. Spokojnie korzystać z własnych notatek. Nic bardziej nie denerwuje, niż zapomnienie zadania ważnych pytań.
10. Nie wchodzić za bardzo w szczegóły, kiedy się wie, że czekają inni kandydaci.
Witanie się i pozdrawianie
Kto pozdrawia pierwszy? Mężczyzna kobietę, młodszy starszego… to czyta się wszędzie i ważne jest to ciągle. W zakładzie pracy bywa jednak odmiennie.

Osoby ubiegające się o pracę krótkim pismem bez załączników, pogarszają swoją sytuację, chyba że żądano wyraźnie krótkiego zgłoszenia. Konieczny jest jednak przynajmniej życiorys. Jeżeli ewentualny pracodawca żąda próbki pisma (zwykle po to, aby je ocenił grafolog), nie powinno się korzystać z tekstu własnego podania albo życiorysu, ale przepisać coś obojętnego, np. coś z działu gospodarczego gazety. Trzeba pisać wtedy, gdy jest się wypoczętym, atramentem albo długopisem, nie oddzielnym arkuszu formatu A4.
Zanim się przedstawi osobę, mogącą udzielić referencji, trzeba się w odpowiednim czasie upewnić, że ma ona rzeczywiście do powiedzenia coś pozytywnego i zechce to uczynić.

Wszystkie kopie muszą być czytelne i ułożone w kolejności, bez opuszczeń, zgodnie z etapami podanymi w życiorysie. Świadectwa szkolne przedstawiają tylko osoby podejmujące pracę po raz pierwszy. Świadectwo maturalne jest niepotrzebne, jeśli ukończyło się studia wyższe. Jeżeli jednak było ono szczególnie dobre, można je dołączyć, nie zaszkodzi. Fotografia jest ważnym środkiem pomocniczym, ułatwiającym wybór kandydata. Wrażenie wzrokowe ma znaczenie dla oceny podania. Tym bardziej dziwi to, jak niekorzystne zdjęcia nieraz ludzie załączają. Zdjęcia migawkowe są nieprzydatne. Fotografie z automatu rzadko wychodzą dobrze i często wyglądają jak wyjęte z kartoteki przestępców. Dobra fotografia z zakładu fotograficznego kosztuje wprawdzie trochę więcej, ale wydatek może się opłacić.
Wielkość: zdjęcie paszportowe albo trochę większe; format karty pocztowej jest za duży. Na pewno najlepsze zdjęcie wybiorą przyjaciele lub znajomi.

1.    Załączniki ułożyć według dat ich powstawania, aby każdy czytający łatwo mógł się w nich zorientować.
2.    Na górze, po lewej stronie podania, napisać pełny adres z numerem kodu pocztowego i telefonu. Posiadając komputer osobisty można ułożyć nagłówek przypominający firmowy, z adresem na górze. Nie zapomnieć podpisać się.
3.    Podanie musi być oryginałem, a nie odpisem, to samo dotyczy życiorysu.
4.    Tego, co znajduje się w życiorysie, nie trzeba powtarzać w podaniu.
5.    Luki w życiorysie trzeba wyjaśnić, ustosunkować się do brakujących świadectw.
6.    Unikać błędów w tekście. Podanie powinno być kartą wizytową. Fotokopie muszą być czyste.
7.    Informacje o dotychczasowych zarobkach muszą być prawdziwe. Łatwo to przecież potem sprawdzić!
8.    Fotografia musi przedstawiać kandydata lub kandydatkę korzystnie. Jeżeli nie ma się zdjęcia aktualnego pod ręką, trzeba zrobić nowe.
9.    Ułożone w porządku podanie i załączniki trzeba włożyć do skoroszytu i wysłać w kopercie formatu A4.
10.    Ważne: nalepić odpowiednie znaczki! Konieczność dopłaty zdenerwuje odbiorcę i może być przyczyną punktów ujemnych.

„Warsztat żąda podania jak najbliższego terminu”. Klient: „Tutaj terminy traktuje się na serio”.
„Chciałbym tylko szybko umyć ręce”. Klient: „Tutaj zwraca się uwagę na czystość”.
„Klientka, która tu była przed panem, zapomniała rękawiczek”. Klient: „Tu rzeczywiście dba się o klienta!”.
„Zaraz poproszę sprzedawczynię z tego działu! Ona właśnie poszła na chwilę do kasy!” Klient: „Tu panuje porządek!”.
„Muszę tylko coś zrobić, żeby się stos nie przewrócił!” Klient: „Tutaj ceni się towar”.
Chodzi o to, aby w krótkich słowach uprzytomnić klientowi, którym nie można zająć się od razu, że chwila oczekiwania, wyjdzie na korzyść i jemu, i innym interesantom.